Anti Atoomenergie

Anti Atoomenergie


Kerncentrale Dodewaard

Toen ik in de Betuwe woonde, in Zetten en Dodewaard, heb ik me sterk ingezet voor de AKB, de Anti Kernenergie Beweging.
In Dodewaard was ik "rechtstreeks belanghebbende" en zo kon ik via allerlei procedures de kerncentrale in Dodewaard beter aanpakken dan dat vanuit een andere plaats ging. Maar al te vaak werden bezwaren "niet ontvankelijk" verklaard omdat de indiener niet genoeg risico liep of hinder ondervond.
Ik sloot me aan bij de Stroomgroep Dodewaard en gaf het blaadje uit, organiseerde acties en uiteraard diende ik tegen alle vergunningsaanvragen bezwaren in die ik uitvocht tot bij de Raad van State; allemaal om de kerncentrale zoveel mogelijk dwars te zitten.

Op deze site ga ik je niet vermoeien met mijn talloze bezwaren tegen atoomstroom. Als je meer wilt weten, kijk dan maar op de sites van Greenpeace en WISE.
Wil je de dossiers in, dan kan dat via LAKA (Landelijk Archief Kernenergie Acties, ofzoiets), mijn dossiers heb ik aan LAKA geschonken om ze te bewaren voor toekomstige geïnteresseerden. Zie www.laka.org
Wat ik bewaard heb, is een doos vol met krantenknipsels actieblaadjes, folders en wat correspondentie. Het meeste heeft LAKA ook. Ik vis er een paar "persoonlijke herinneringen" uit, zoals "Groe(n)ten uit Tsjernobyl" en een stukje uit het artikel in de Arnhemse Courant over het sluiten van de kerncentrale in Dodewaard.

Je moet de groe(n)ten uit Tsjernobyl hebben!

Op deze foto's zie je me in een marktkraam op de zomermarkt van 1986 in Dodewaard. De AKB-bakfiets (waar zou die zijn gebleven?) ligt vol met in felle kleuren gespoten verlepte groente. De groenten zien er afschuwelijk uit en zijn ook nog eens verschrikkelijk duur.
In de kraam prijs ik de groenten aan. Het zijn de laatste min-of-meer eetbare maar flink besmette groenten die nog verkrijgbaar zijn nadat de ramp in de kerncentrale in Tsjernobyl alle landbouwproducten onbruikbaar heeft gemaakt. Natuurlijk zijn er anti-atoomenergie-ballonnen en folders tegen kernenergie.

Het is vaak lastig geweest in en vanuit Dodewaard actie te voeren tegen atoomenergie. Ultra-rechtse boeren en rechtsradicalen uit de verre omtrek haalden dikwijls hun gram bij zichtbare actievoerders. Men vernielde persoonlijke eigendommen, uitte bedreigingen en gooide verfbommen; een beschadigde auto en vernielde buitenbrievenbussen waren "normaal".
De rol van de afdeling PR van de kerncentrale was daarbij dubieus. In folders hitste men de omwonenden van de centrale op. Via sponsoring kocht men buurtschappen en sportverenigingen om.

Actievoerders vieren sluiting kerncentrale

De blijdschap over het sluiten van de centrale in Dodewaard kan ik me nog goed herinneren.
We waren al een tijd aan de winnende hand. Na de Brede Maatschappelijke Discussie was er geen ontkennen meer aan: Nederland was tegen kernenergie. En Tsjernobyl deed er een schepje bovenop en maakte duidelijk hoe ernstig de gevolgen van een ongelukje konden zijn.

Op allerlei manieren deelde de AKB dreunen uit aan de kerncentrale Dodewaard.
Zomaar wat "klappers":

  • Elke maand was er wel een demonstratie bij de centrale. Meestal beperkt tot een paar honderd man, maar de logistiek van de centrale was dan ontregeld
  • Greenpeace zette Dodewaard hoog op haar actie-agenda. Met enkele Dodewaardse AKB-ers hielden we wekenlang de centrale in de gaten om een vertrekkend transport op te sporen. Vervolgens sloot Greenpeace de fuik tussen Dodewaard en de Kema-Arnhem om die transporten te blokkeren; er was geen houden meer aan voor de GKN (de gemeenschappelijke kerncentrale Dodewaard) en politiediensten konden weinig uitrichten.
  • Het aantal grote, creatieve acties nam toe. De laserprojectie die ik bij 5 jaar Tsjernobyl organiseerde, liet de kracht en het creatieve talent van de AKB zien. De centrale als filmdoek, grote generatoren en een laserinstallatie van een ton werden in stelling gebracht. De media likkebaarden, alle omroepen luisterden naar ons.
  • In Dodewaard zelf werd de Windmolen-vereniging een succes. Doel was laten zien dat alternatieve energie werkt en dat veel mensen uit de omgeving van de kerncentrale daar wat voor over hadden. Het blad van de VCBW (zie onder) betekende een nieuwe "actie-groep" en een nieuw kanaal. Scholen werden intensief bestookt met promotie voor alternatieve energie (en tussen de regels door anti-kernenergie-informatie). Zelfs de gemeenteraad van Dodewaard werd lid.
  • De medewerkers van de kerncentrale begonnen zich steeds ongemakkelijker te voelen. Stroomgroepleden postten aan de poort en maakten zogenaamd foto's van vertrekkende auto's (met een leeg fototoestel!). Mensen werden aangesproken op hun werkzaamheden voor de GKN
  • De link tussen leukemie en de GKN werd door steeds meer mensen gelegd. Toen een zieke ex-medewerker een boekje open deed over de centrale, gingen veel ogen open.
  • Naarmate de druk werd opgevoerd verzweeg de GKN steeds meer zaken die negatief over zouden kunnen komen. Dat deed ze de das om, want medewerkers klapten uit de school en verzwegen koelwaterlekkages kwamen met veel bombarie naar buiten.
Het krantenartikel hiernaast uit De Gelderlander van 4 oktober 1996 kopt: "Actievoerders vieren sluiting kerncentrale". Ik heb alleen de eerste kolom opgenomen.

Of je het NOS-journaal even wil bellen...

Het bericht dat de centrale ging sluiten, hoorde ik op mijn werk bij de gemeente Arnhem. Van de receptioniste kreeg ik een telefoonnotitie na een vergadering: of ik het journaal even wilde bellen...

Ik ben in die jaren vaker in kranten geciteerd en op radio en televisie verschenen, soms op uitnodiging, maar ook dikwijls op eigen verzoek; er was dan weer wat te melden.
Het leukst waren de "optredens" in "Het Gebouw" van de VPRO op vrijdagmorgen. Bij die interviews ging het gelukkig vooral ook over de boodschap en niet alleen over de actievorm. Ook met de VARA, de Arnhemse Courant, de Gelderlander en de Volkskrant, maar zeker ook met de lokale bladen klikte het.

Ik wil je bekennen dat ik het best leuk vond om "gevraagd" te worden voor medewerking aan artikelen en interviews. Het had iets van een erkenning in zich: wat ik deed en vond dééd er toe. Mijn contacten bij de media kwamen me bij acties tegen kernenergie en kruisraketten, maar ook bij promotie van de windmolen goed van pas.

VCBW, Dodewaard

Een "onverdacht en positief kanaal" om de anti-kernenergieboodschap uit te dragen, dat was de achterliggende gedachte. Vriend Dolf en ik bedachten de windmolen in Dodewaard en bleven vervolgens in de luwte om de link AKB-windmolen niet zichtbaar te maken. Dus werd gezocht naar een onverdachte voorzitter en bestuursleden.
Snel werd niet meer bij Dolf op bij mij thuis vergaderd, maar op neutrale plaatsen zoals in het Dorpshuis. We spraken af dat Dolf zich een nieuw gematigd imago zou aanmeten en zich zachtjes aan duidelijker met de windmolen zou inlaten - dat paste goed bij zijn raadlidmaatschap en de poging in het Waterschap invloed te krijgen. Ik zou de personificatie van de Stroomgroep Dodewaard zijn/blijven en me alleen onzichtbaar met de windmolen bemoeien. Het was zowiezo al wijs dat Dolf zich in de luwte begaf omdat hij veel hinder ondervond van rechtse aso's. Ik woonde ver van het dorp, verder van de openbare weg en zo was ik minder kwetsbaar voor geteisem dat AKB-ers intimideerde met vernielingen.

Voorzitter van de windmolenclub werd Hans, die geen AKB-verleden had en amper 250 meter van de centrale woonde. Een brave leraar op de MAVO in Kesteren.
Vanuit de achtergrond schreef ik de windmolen-folder, dealde met de notaris voor (gratis) oprichting van de "Vereniging Coöperatief Beheer Windmolen Midden Betuwe" (De VCBW) en bracht ik locaties in beeld. Het terrein van het Zuiveringsschap aan de A15 was een schitterende plek: een zichtlocatie, geen mens die er hinder van had en een grootverbruiker op één plek!

Bij de opening van de molen, toen de centen binnenwaren en de wieken draaiden, kon de anonimiteit er af. Met heel veel plezier kon ik op zaterdag 14 mei 1988 de bezoekers op het molenterrein oproepen de molen op gang te blazen!
Anno 2005 draait de molen nog steeds!

De molen kreeg veel aandacht in de media. Het artikel dat je hier ziet, komt uit de Arnhemse Courant van 16 mei 1988